Biblioteka jako wydawca. Jak wydać własną książkę lub komiks z dofinansowaniem LGD?

Biblioteka może wydać własną książkę lub komiks, angażując mieszkańców w ich tworzenie. Warsztaty literackie, ilustratorskie i komiksowe pozwalają połączyć promocję czytelnictwa z rozwijaniem twórczości i odkrywaniem lokalnej historii. W Good Books pomagamy przełożyć taki pomysł na warsztaty i działania prowadzące do gotowej publikacji. Przykłady projektów zrealizowanych przez biblioteki w Bogdańcu i Zwierzynie pokazują, jak może wyglądać ta droga.

Punktem wyjścia może być własna bohaterka, opowiadania mieszkańców albo wydarzenie z historii miejscowości. Wokół wybranego tematu można zbudować cykl spotkań, podczas których uczestnicy poznają proces powstawania publikacji i współtworzą jej treść. Gotowa książka lub komiks pozostają w bibliotece jako efekt wspólnej pracy i materiał do kolejnych zajęć.

W Bogdańcu powstała pierwsza książka wydana przez tamtejszą bibliotekę. W Zwierzynie dzieci i młodzież współtworzyły komiks historyczny. Oba projekty łączyły twórcze warsztaty z integracją oraz kontaktem z kulturą, a ich finałem była prezentacja publikacji lokalnej społeczności.

Poznaj realizacje: książka w Bogdańcu oraz komiks w Zwierzynie.

Gminna Biblioteka Publiczna w Bogdańcu: pierwsza książka wydana przez bibliotekę

• • Projekt: „Razem piszemy przyszłość”
  • Publikacja: „Zola i sekret ukrytych książek” – pierwsza książka wydana przez bibliotekę
  • Działania: warsztaty poświęcone tworzeniu książki, redakcji, ilustracji i projektowaniu graficznemu, spotkanie dotyczące twórczości i dobrostanu oraz wyjazdy edukacyjno-integracyjne
  • Cel: rozwój kreatywności, kompetencji społecznych i współpracy mieszkańców
  • Dofinansowanie: ze środków Unii Europejskiej, z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027, Priorytet 7 „Fundusze Europejskie na rozwój lokalny kierowany przez społeczność”, Działanie 7.4 „Rozwój potencjału społeczności lokalnych”. Przyznanie grantu za pośrednictwem Stowarzyszenia Kraina Szlaków Turystycznych – Lokalna Grupa Działania, w ramach projektu grantowego „Wsparcie aktywności lokalnej”.

Wartość całego projektu wyniosła 100 831,87 zł, w tym dofinansowanie z Funduszy Europejskich: 99 731,87 zł. Kwoty obejmowały szerszy program działań, wraz z warsztatami i wyjazdami.

Projekt „Razem piszemy przyszłość” połączył młodzież, dorosłych, seniorów i zespół biblioteki wokół wspólnego celu: powstania ilustrowanej książki o Zoli. Działania były skierowane do osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz ich rodzin. Tworzenie publikacji stanowiło sposób na rozwijanie umiejętności i budowanie relacji.

Od bohaterki do opowiadań i ilustracji

Cykl warsztatów rozpoczął się 30 maja 2026 r. od spotkania z Aleksandrą Batruch. Uczestnicy poznali etapy powstawania książki i pracowali nad postacią Zoli: jej wyglądem, charakterem, zainteresowaniami i cechami wyróżniającymi. Zapoznali się również z opowiadaniami, które stały się podstawą dalszych działań.

Kolejne spotkania pozwalały spojrzeć na publikację z perspektywy różnych zawodów. Podczas warsztatów z Wojciechem Wróblem uczestnicy pracowali nad językiem, stylem i dialogami. Analizowali teksty, zastanawiali się, co rozwinąć, a co skrócić, oraz dopracowywali charakterystykę postaci.

Warsztaty ilustratorskie i graficzne poprowadziła Aleksandra Krzanowska. Najpierw powstawały szkice bohaterów i scen z opowiadań. Następnie uczestnicy poznawali zasady łączenia tekstu z obrazem, dobierania krojów pisma i komponowania stron. Pracowali nad koncepcją okładki, stroną tytułową i wstępną makietą książki. W każdym z pięciu spotkań cyklu uczestniczyło 20 osób.

Od wspólnej pracy do spotkań z czytelnikami

Pracę nad książką uzupełniały zajęcia „Twórczość i dobrostan” z Pawłem Klukowskim, poświęcone radzeniu sobie z blokadami twórczymi i współpracy w grupie. Uczestnicy wyjechali także do Łodzi oraz Bielska-Białej i okolic. Poznawali świat filmu, ilustracji i kultury, zbierali pomysły i spędzali razem czas.

Efektem wspólnych działań jest „Zola i sekret ukrytych książek” – pierwsza książka wydana przez bibliotekę w Bogdańcu. Jej powstanie połączyło pracę nad tekstem i obrazem z poznawaniem kolejnych etapów przygotowania publikacji. KLIKNIJ TUTAJ, żeby obejrzeć książkę!

Po premierze Zola towarzyszy bibliotece w promocji czytelnictwa. Podczas spotkania w szkole w Jenińcu uczniowie poznali bohaterkę oraz dowiedzieli się, jak powstawała jej historia. Biblioteka zyskała własną opowieść, wokół której może prowadzić zajęcia, rozwijać współpracę ze szkołami i zapraszać kolejne grupy do twórczego działania.

Gminna Biblioteka Publiczna w Zwierzynie: lokalna historia opowiedziana komiksem

• • Projekt: „Tajemnica królewskiej wizyty – integracja poprzez sztukę i odkrywanie historii gminy Zwierzyn”
  • Rezultat: wydany drukiem komiks historyczny współtworzony przez dzieci i młodzież
  • Temat: wizyta Fryderyka II w Zwierzynie w 1773 r.
  • Warsztaty komiksowe: Paweł Piechnik – rysownik, ilustrator i autor komiksów
  • Finał: premiera podczas Pikniku Sąsiedzkiego 5 września 2026 r.
  • Dofinansowanie: ze środków Unii Europejskiej, z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027, Priorytet 7 „Fundusze Europejskie na rozwój lokalny kierowany przez społeczność”, Działanie 7.4 „Rozwój potencjału społeczności lokalnych”. Biblioteka otrzymała środki za pośrednictwem lokalnej grupy działania (LGD), pełniącej rolę grantodawcy.

W Zwierzynie dzieci i młodzież pracowały nad opowieścią inspirowaną miejscową historią. Podczas warsztatów z Pawłem Piechnikiem poznawały tworzenie postaci, perspektywę, kadrowanie i przekładanie scenariusza na plansze komiksowe. Korzystały z archiwalnych fotografii oraz analizowały źródła dotyczące królewskiej wizyty.

Pracę twórczą uzupełniały zajęcia integracyjne, spotkania z psychologiem i wyjazdy, w tym do łódzkiego Centrum Komiksu. Powstała również gra memory prezentująca atrakcje i zabytki gminy.

Podczas finału młodzi twórcy współorganizowali atrakcje i rozdawali autografy na wydanym komiksie. Publikacja trafiła na biblioteczne półki. Uczestnicy przeszli drogę od poznawania historii swojej miejscowości do prezentowania czytelnikom wspólnie stworzonej opowieści.

Jak przejść od pomysłu do publikacji?

Wspieramy biblioteki w planowaniu działań twórczych i organizacji warsztatów prowadzących do powstania wspólnej książki lub komiksu. Program dopasowujemy do tematu, wieku i doświadczenia grupy oraz możliwości instytucji. Zakres współpracy ustalamy na etapie przygotowania projektu.

1. Pomysł i cel projektu

Na początku warto określić, dla kogo powstaje publikacja i jaką historię ma opowiadać. Może to być książka z własnym bohaterem, zbiór lokalnych opowieści albo komiks historyczny. Równie ważne jest ustalenie, czego uczestnicy mają się nauczyć i jak projekt odpowie na potrzeby mieszkańców.

2. Program warsztatów i prowadzący

Dobieramy tematykę zajęć i osoby prowadzące tak, aby kolejne spotkania rozwijały wspólny materiał. W zależności od projektu potrzebne mogą być warsztaty literackie, redakcyjne, ilustratorskie, komiksowe lub graficzne. W harmonogramie trzeba uwzględnić również czas na współpracę grupy i dopracowanie pomysłów.

3. Opracowanie publikacji

Już przy planowaniu należy ustalić, kto odpowiada za teksty, ilustracje, redakcję, korektę, skład i przygotowanie plików do druku. Ważne są także decyzje o formacie, liczbie stron, nakładzie i dystrybucji. Podział zadań między bibliotekę, uczestników i zespół wspierający powinien być jasny przed rozpoczęciem prac.

4. Premiera i dalsze wykorzystanie

Warto od początku zaplanować prezentację publikacji mieszkańcom. Premierze mogą towarzyszyć spotkania z twórcami, wystawa ilustracji lub warsztaty. Kolejnym krokiem jest włączenie książki czy komiksu do stałych działań biblioteki.

Co biblioteka może zrobić z własną książką lub komiksem?

Publikacja może służyć jako materiał do zajęć, narzędzie współpracy z lokalnymi instytucjami i sposób prezentowania twórczości mieszkańców. W zależności od tematu można wykorzystać ją do:

• prowadzenia zajęć czytelniczych i edukacji regionalnej,
• organizacji spotkań z lokalnymi autorami i współtwórcami,
• współpracy ze szkołami i grupami uczestniczącymi w projekcie,
• przygotowania wystawy szkiców, ilustracji i materiałów pokazujących proces tworzenia,
• rozwijania kolejnych opowieści o tym samym bohaterze lub miejscu.

Takie działania warto wpisać do projektu już na początku. Ułatwi to określenie odbiorców publikacji, potrzebnego nakładu i sposobu wykorzystania efektów po premierze.

Środki unijne za pośrednictwem LGD – jak sfinansować projekt wydawniczy w bibliotece?

Biblioteki mogą korzystać ze środków Unii Europejskiej dostępnych w naborach grantowych organizowanych przez lokalne grupy działania (LGD)

Przykładami są projekty bibliotek w Bogdańcu i Zwierzynie. Oba otrzymały dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027, za pośrednictwem lokalnych grup działania. W obu przypadkach biblioteki jako grantobiorcy realizowały działania twórcze i integracyjne dla mieszkańców.

Jak działa ten mechanizm? LGD pozyskuje dofinansowanie na projekt grantowy służący realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju, a następnie organizuje nabory dla lokalnych instytucji i organizacji. Wybiera grantobiorców, zawiera z nimi umowy oraz nadzoruje realizację i rozliczenie powierzonych środków. Biblioteka, która otrzyma grant, odpowiada za przeprowadzenie zaplanowanych działań dla mieszkańców.

W województwie lubuskim takie przedsięwzięcia wspiera Działanie 7.4 „Rozwój potencjału społeczności lokalnych” w ramach Priorytetu 7 „Fundusze Europejskie na rozwój lokalny kierowany przez społeczność”. Finansowanie służy aktywizacji i integracji społecznej, w szczególności osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym oraz ich rodzin.

Wspólne tworzenie książki lub komiksu może być częścią projektu rozwijającego kompetencje społeczne, współpracę i aktywność mieszkańców. Warsztaty, spotkania i działania integracyjne powinny tworzyć spójny program odpowiadający na potrzeby uczestników. Publikacja jest wówczas trwałym rezultatem wspólnej pracy.

Przed przygotowaniem wniosku warto sprawdzić:

• jaka LGD obejmuje obszar działania biblioteki i jakie nabory planuje,
• z jakiego funduszu i programu pochodzi wsparcie oraz jakie cele ma realizować,
• czy biblioteka jest uprawniona do ubiegania się o grant,
• jakie warunki muszą spełniać uczestnicy i zaplanowane działania,
• czy możliwe jest finansowanie opracowania i druku publikacji jako elementów projektu,
• jakie obowiązują limity dofinansowania, zasady wkładu własnego, terminy i wymagania dotyczące rozliczenia.

Warunki wsparcia zależą od programu regionalnego, Lokalnej Strategii Rozwoju i regulaminu konkretnego naboru. Dlatego koncepcję projektu warto omówić z biurem właściwej LGD jeszcze przed opracowaniem szczegółowego harmonogramu i budżetu.