Gra terenowa o historii miejscowości, wielkoformatowa planszówka zaprojektowana z młodzieżą, warsztaty podcastowe albo własna książka lub komiks wydane przez bibliotekę – takie działania warto rozważyć przy poszukiwaniu środków z Lokalnych Grup Działania. LGD prowadzą nabory finansowane z funduszy europejskich, w których mogą uczestniczyć także biblioteki. Jak znaleźć właściwy konkurs, sprawdzić warunki i połączyć pomysł z potrzebami mieszkańców? Wyjaśniamy, od czego zacząć, oraz podpowiadamy działania, które warto włączyć do projektu.
DOTACJE LGD DLA BIBLIOTEK – NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE
Gdzie szukać: w Lokalnej Grupie Działania obejmującej miejscowość i obszar planowanego projektu.
Źródła środków: m.in. LEADER w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 oraz Europejski Fundusz Społeczny Plus w programach regionalnych.
Wnioskodawcy: zależnie od naboru – biblioteki i inne instytucje kultury, jednostki samorządowe, organizacje pozarządowe lub inne wskazane podmioty.
Kwoty i wkład własny: określa regulamin konkretnego konkursu. Poziom wsparcia dla biblioteki publicznej może różnić się od poziomu przewidzianego dla NGO.
Terminy: lokalne harmonogramy i ogłoszenia. Nie ma jednego ogólnopolskiego terminu składania wniosków.
Pomysły na projekt: edukacja regionalna i ekologiczna, integracja mieszkańców, dziedzictwo lokalne i kulturowe, warsztaty twórcze, gry oraz publikacje – odpowiadające celom i warunkom naboru.
Spis treści
- Czym jest LGD i jak działa finansowanie
- Jak znaleźć właściwą LGD i nabór
- Czy biblioteka może aplikować? Współpraca z NGO
- Dofinansowanie, wkład własny i wypłata środków
- Co zaplanować: gry, warsztaty i publikacje
- Przykłady naborów i zrealizowanych projektów
- Jak przygotować koncepcję projektu
- Jak pomagają Good Books i Good Games
Czym jest LGD i jak działa finansowanie?
Lokalna Grupa Działania działa na określonym obszarze i wdraża Lokalną Strategię Rozwoju, czyli LSR. To w niej zapisano lokalne potrzeby, cele i przedsięwzięcia, na które przeznaczono środki. W przypadku biblioteki punktem wyjścia może być więc edukacja mieszkańców, ochrona dziedzictwa, integracja społeczna lub rozwijanie lokalnej oferty kulturalnej. Zakres trzeba sprawdzić w strategii właściwej LGD.
Pod hasłem „dotacje z LGD” kryją się różne mechanizmy. Dla projektów edukacyjnych i kulturalnych warto sprawdzić przede wszystkim dwie ścieżki:
- EFS+, czyli Europejski Fundusz Społeczny Plus – środki z programów regionalnych, np. na edukację pozaformalną, rozwój kompetencji i integrację społeczną. W projektach grantowych LGD może otrzymywać środki na większy projekt, a następnie wybierać lokalnych grantobiorców (np. biblioteki) i zawierać z nimi umowy.
- LEADER / EFRROW – wsparcie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej. W lokalnych konkursach pojawiają się m.in. ochrona dziedzictwa, świadomość obywatelska i włączenie społeczne. Przy zwykłych naborach LGD ocenia i wybiera operacje, a postępowanie dotyczące przyznania pomocy prowadzi właściwy samorząd województwa.
Praktyczne znaczenie jest duże: dwa nabory tej samej LGD mogą mieć innych odbiorców, poziomy dofinansowania i zasady składania wniosków. Dlatego warto czytać dokumenty przypisane do wybranego konkursu, a nie opierać budżetu wyłącznie na ogólnej informacji o funduszu.
Sprawdź: przykład konkursu grantowego EFS+ LGD Morawskie Wrota.
Jak znaleźć właściwą LGD i nabór dla biblioteki?
Zacznij od bazy Lokalnych Grup Działania KSOW+. Można w niej wyszukiwać według gminy, województwa lub nazwy LGD. Pomocna jest także mapa LGD. Baza zawiera obszary działania, kontakty i informacje o funduszach.
Na stronie wybranej grupy sprawdź:
- Obszar LSR – czy obejmuje miejscowość i miejsce realizacji działań.
- Harmonogram naborów – jakie konkursy zaplanowano i kiedy mogą się rozpocząć.
- Ogłoszenie oraz regulamin – kto składa wniosek, na co i w jakim terminie.
- Lokalne kryteria wyboru – za jakie cechy projektu można otrzymać punkty.
- Wzór umowy i zasady rozliczenia – jakie obowiązki będą towarzyszyć realizacji.
Harmonogram jest zapowiedzią. Dopiero ogłoszenie i dokumentacja naboru pozwalają zweryfikować jego ostateczne warunki. Przed przygotowaniem kosztorysu warto umówić konsultację w biurze LGD i przedstawić krótki opis pomysłu.
Czy biblioteka może samodzielnie złożyć wniosek?
Tak, jeżeli należy do podmiotów uprawnionych w konkretnym naborze. Czasem regulamin wymienia biblioteki wprost. Tak jest np. w naborze 5/2026 Wrót Wielkopolski. W innych konkursach trzeba odczytać kategorię prawną: samorządowa biblioteka będąca instytucją kultury należy do jednostek sektora finansów publicznych, oznaczanych skrótem JSFP.
Osobno trzeba sprawdzić wymagania dotyczące siedziby lub oddziału, związku z obszarem LSR (Lokalnej Strategii Rozwoju), działalności statutowej oraz uczestników projektu. Sam fakt, że biblioteka działa na terenie LGD, nie przesądza o spełnieniu wszystkich warunków.
Biblioteka i NGO – jak zaplanować współpracę?
Warto rozważyć współpracę biblioteki ze stowarzyszeniem lub fundacją. NGO może wnosić doświadczenie w pracy z określoną grupą, kontakt z mieszkańcami lub wiedzę o lokalnym dziedzictwie. Biblioteka może wspierać działania swoimi zbiorami, kompetencjami i zapleczem. Zakres takiej współpracy trzeba ustalić w odniesieniu do regulaminu.
Formalne partnerstwo wymaga spełnienia warunków przez partnerów. W LEADER trzeba rozróżnić operację realizowaną w partnerstwie od projektu partnerskiego łączącego różne obszary LSR. W tej pierwszej formule obowiązuje m.in. wymóg jednakowego poziomu dofinansowania partnerów. Ma to znaczenie przy łączeniu biblioteki jako JSFP i NGO.
Jeżeli konkurs jest przeznaczony wyłącznie dla NGO, uprawniona organizacja może przygotować własny projekt dla mieszkańców i uzgodnić z biblioteką dopuszczalny zakres współpracy. Nie należy jednak zakładać, że biblioteka może zostać finansowanym partnerem tylko dlatego, że wniosek składa stowarzyszenie. Role, odpowiedzialność i ponoszenie wydatków warto potwierdzić z LGD przed opracowaniem budżetu.
Przykład naboru ograniczonego do NGO: Partnerstwo Drawy z Liderem Wałeckim, 5/WS/2026.
Ile można otrzymać i jaki wkład własny zaplanować?
Nie sposób wskazać jednej kwoty dotacji dla wszystkich bibliotek. Znaczenie mają lokalny limit na projekt, status wnioskodawcy i rodzaj operacji. W wytycznych LEADER przewidziano do 75% kosztów kwalifikowalnych dla operacji realizowanych przez JSFP. Dla podmiotów innych niż JSFP wsparcie operacji nieinwestycyjnych lub obejmujących inwestycje nieprodukcyjne może wynosić do 100%. Warunki i właściwą wersję wytycznych należy odczytać z dokumentacji naboru.
Inne zasady mogą obowiązywać w grantach EFS+. Przykładowo w zakończonym naborze III/EFS+/KM/2026 LGD „Razem dla Powiatu Radziejowskiego” grant wynosił od 20 000 do 100 000 zł, a wymagany wkład własny co najmniej 5% wydatków kwalifikowalnych.
Co można zaplanować w projekcie biblioteki?
Poniższe propozycje pokazują, jak połączyć ofertę Good Books i Good Games z edukacją, dziedzictwem oraz integracją mieszkańców. Nie stanowią wspólnego katalogu kosztów kwalifikowalnych wszystkich LGD. W wybranym konkursie trzeba sprawdzić zarówno zasadność działania, jak i możliwość opłacenia jego poszczególnych elementów.
1. Wydanie własnej książki lub komiksu
Książka biblioteki może powstać z opowieści mieszkańców, lokalnych legend, wspomnień lub pracy nad wspólnie wymyśloną postacią. Komiks pozwala połączyć poznawanie historii z tworzeniem scenariusza i ilustracji.
Pomysł na projekt: cykl warsztatów pisarskich i ilustratorskich, praca nad tekstem, przygotowanie publikacji i spotkanie prezentujące efekt mieszkańcom.
Takie działania zrealizowały biblioteki w Bogdańcu i Zwierzynie, korzystając ze środków EFS+ za pośrednictwem LGD. W Bogdańcu powstała książka „Zola i sekret ukrytych książek”, a w Zwierzynie komiks inspirowany lokalną historią. Publikacje były częścią szerszych działań twórczych i integracyjnych.
Przeczytaj: „Biblioteka jako wydawca. Jak powstały książka w Bogdańcu i komiks w Zwierzynie?” >>
2. Mobilna gra terenowa ActionTrack
Miejscowe legendy, historie dawnych mieszkańców, zabytki albo przyroda okolicy mogą stać się podstawą gry prowadzącej uczestników przez miejscowość. W ActionTrack trasa łączy się z fabułą i zadaniami wykonywanymi na smartfonach. Projekt można rozwinąć o warsztaty, podczas których mieszkańcy zbierają materiały i współtworzą scenariusz.
Pomysł na projekt: młodzież rozmawia z seniorami, poznaje lokalne historie i opracowuje zadania. Powstaje gra, którą biblioteka wykorzystuje do edukacji regionalnej. W naborze ekologicznym tematem mogą być lokalne ekosystemy i odpowiedzialne korzystanie z zasobów przyrody.
Zaplanuj własną grę mobilną z Good Games >>
3. Wielkoformatowa gra planszowa
Gra o lokalnej historii, tradycjach lub przyrodzie może powstać podczas warsztatów projektowania z udziałem mieszkańców. Uczestnicy opracowują temat, zasady i zadania, a gotowa plansza służy do rozgrywek w bibliotece oraz podczas wydarzeń plenerowych.
Pomysł na projekt: międzypokoleniowy zespół tworzy grę o swojej gminie. Warsztaty uzupełniają spotkania z osobami znającymi jej historię, a na zakończenie odbywa się wspólna rozgrywka. W dalszych działaniach biblioteka korzysta z gry podczas spotkań ze szkołami i rodzinami.
Przykład: premiera wielkoformatowej gry planszowej w Gołuchowie. Dowiedz się, jak „Zagadka zaginionych żubrów” ożywiła lokalną historię >>
4. Warsztaty dla mieszkańców
Dobór zajęć warto zacząć od celu projektu i potrzeb grupy. Zamiast zestawiać przypadkowe spotkania, można zaplanować cykl prowadzący do wspólnego efektu:
- Podcasty i historia mówiona – nagrania wspomnień, rozmowy o miejscowości, lokalnych zawodach i tradycjach. Dowiedz się więcej o warsztatach podcastowych >>.
- Animacja poklatkowa – krótkie filmy na podstawie legend, archiwalnych fotografii lub opowieści o przyrodzie. Zobacz przykład warsztatów animacji poklatkowejej >>
- Warsztaty literackie, ilustratorskie i komiksowe – wspólne tworzenie opowieści i poznawanie procesu wydawniczego.
- Edukacja ekologiczna i regionalna – zajęcia odnoszące się do konkretnych zasobów i problemów okolicy, zakończone materiałami edukacyjnymi lub grą.
- Warsztaty cyfrowe – praca nad nagraniami, wirtualną wystawą czy materiałami multimedialnymi, jeśli wpisują się w dopuszczony zakres wsparcia.
- Warsztaty tworzenia challenge boxów, czyli ,,skrzyni zagadek” – projektowanie gier logicznych z fabułą, szyframi i zagadkami, łączących edukację z zabawą i współpracą.
- Escape Room – tworzenie pokoi zagadek inspirowanych lokalną historią i zasobami instytucji, rozwijających logiczne myślenie, kreatywność i współpracę.
Sprawdź warsztaty dla odbiorców w ofercie Good Books >>
5. Wystawy i materiały o lokalnym dziedzictwie
Uzupełnieniem projektu mogą być: wystawa fotografii i wspomnień, cyfrowa ekspozycja, seria nagrań, mapa lokalnych historii lub zestaw materiałów do zajęć. Warto od razu ustalić, kto będzie korzystać z efektów i jak biblioteka włączy je do swojej oferty.
Jeżeli potrzebny jest sprzęt, jego zakup powinien wynikać z działań i warunków konkursu. Przykładowo w zakończonym naborze 10/2026 LGD Zielony Pierścień wyposażenie mogło stanowić do 50% budżetu, a same jednorazowe imprezy były wyłączone.
Przykłady naborów: różne cele i warunki
- Wrota Wielkopolski – nabór 5/2026, 4-18 listopada 2026 r. Wprost skierowany do instytucji kultury, w tym bibliotek. Dotyczy dziedzictwa i projektów partnerskich łączących co najmniej dwa obszary LSR. Wsparcie: od 50 000 do 130 959 zł, do 75% kosztów kwalifikowalnych. Ogłoszenie i dokumentacja.
- Pojezierze Razem, zachodniopomorskie – dwa nabory, 9-24 listopada 2026 r. Jeden dotyczy ochrony dziedzictwa, drugi włączenia społecznego. W obu katalog obejmuje JSFP i NGO. To przykład, dlaczego warto porównać kilka przedsięwzięć tej samej LGD. Nabór 4/2026/ODKP i nabór 5/2026/WS.
- Kraina Dinozaurów, opolskie – nabór 4/2026, zakończony 16 listopada 2026 r. Edukacja ekologiczna. Dla biblioteki jako JSFP: od 50 000 do 130 959 zł, do 75% kosztów kwalifikowalnych. Regulamin wskazuje m.in. trzy akcje edukacyjne i 150 uczestników. Ogłoszenie i regulamin.
- Razem dla Powiatu Radziejowskiego, kujawsko-pomorskie – nabór III/EFS+/KM/2026, zakończony 18 września 2026 r. Wsparcie klubów młodzieżowych, w tym zajęć artystycznych, filmowych i poświęconych kulturze lokalnej. Ten przykład pokazuje, że środków na warsztaty warto szukać także pod hasłem edukacji pozaformalnej. Archiwalne ogłoszenie.
Jak przygotować koncepcję projektu bibliotecznego?
- Określ potrzebę mieszkańców. Kto ma skorzystać z projektu i co utrudnia tej grupie udział w kulturze, edukacji lub życiu lokalnym?
- Powiąż cel z LSR i naborem. Wskaż konkretne przedsięwzięcie i sprawdź, czy obejmuje planowaną grupę oraz działania.
- Ułóż program. Zaplanuj liczbę spotkań, ich kolejność, uczestników i efekt wspólnej pracy. Gra, książka czy podcast powinny mieć określoną funkcję w projekcie.
- Sprawdź koszty i harmonogram. Uwzględnij przygotowanie, realizację, opracowanie rezultatów, dostępność oraz potrzebny czas na druk lub produkcję.
- Ustal sposób potwierdzenia rezultatów. Zastanów się, jak udokumentujesz udział mieszkańców, rozwój umiejętności i późniejsze wykorzystanie materiałów. Dopasuj plan do wskaźników wymaganych w konkursie.
Do rozmowy z biurem LGD warto zabrać także pytania o uprawnienia biblioteki, partnerów, kwalifikowalność licencji i produkcji materiałów, wkład własny oraz sposób wypłaty środków.
Zaplanuj działania do projektu z Good Books i Good Games
Pomagamy dobrać i przygotować działania edukacyjne, twórcze i animacyjne do projektów bibliotek oraz organizacji pozarządowych. Możemy zaproponować warsztaty, grę mobilną ActionTrack, wielkoformatową grę planszową albo wsparcie w procesie wydania przez bibliotekę własnej książki lub komiks.
- Podpowiemy działania dopasowane do tematu projektu i grupy uczestników,
- przygotujemy opisy proponowanych warsztatów i innych elementów projektu,
- dostarczymy biogramy trenerów i osób prowadzących,
- przygotujemy wycenę oraz ustalimy zakres i harmonogram realizacji.
Na tej podstawie wygodnie opracujesz część merytoryczną i kosztorysową dotyczącą zamawianych działań.
Dobierzemy działania, prowadzących i zakres realizacji oraz przygotujemy wycenę.
Artykuł ma charakter informacyjny. O możliwości uzyskania wsparcia i kwalifikowalności wydatków rozstrzygają dokumenty właściwego naboru. Fundacja Good Culture oraz inicjatywy Good Books i Good Games przygotowują i realizują działania do projektów; nie są operatorami tych naborów.
