Program „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” to nowa propozycja wsparcia dla projektów, które pokazują język polski jako element lokalnej tożsamości, kultury i codziennej komunikacji. Dla bibliotek i innych instytucji kultury to realna szansa na zaplanowanie spójnych działań edukacyjnych, społecznych i cyfrowych opartych na lokalnym kontekście.
NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE:
Instytucja zarządzająca: Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej (IRJR) w Warszawie
Nabór: 15 stycznia-16 lutego 2026 r.
Okres realizacji: do 30 listopada 2026 r.
Budżet programu: 2 000 000 zł
Dofinansowanie: 20 000-80 000 zł
Wkład własny: min. 20%
Beneficjenci: instytucje kultury, NGO, KGW
Ważne: brak finansowania projektów skupiających się na PJM, językach mniejszości narodowych i etnicznych, językach migrantów oraz językach regionalnych (z wyłączeniem języka śląskiego)
Spis treści
- O czym jest program
- Kto może aplikować
- Na co możesz przeznaczyć środki
- Kryteria oceny i wskazówki
- Jak możemy Ci pomóc
O czym jest program
Program „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” wychodzi z założenia, że mówienie „po swojemu” jest ważnym elementem kultury lokalnej. Język traktowany jest tu jako pełnoprawne tworzywo działań edukacyjnych i artystycznych.
W edycji 2026 szczególny nacisk położono na popularyzację wiedzy o polszczyźnie, obecność gwar w kulturze lokalnej oraz przeciwdziałanie agresji językowej i dezinformacji.
W praktyce oznacza to, że projekt powinien w czytelny sposób pokazywać, jak zaplanowane działania odnoszą się do lokalnych doświadczeń językowych, np. poprzez warsztaty międzypokoleniowe, pracę z historiami mówionymi czy archiwami społecznymi.
Kto może aplikować
O dofinansowanie mogą ubiegać się m.in.:
- samorządowe instytucje kultury, w tym biblioteki (z wyłączeniem tych, które są współprowadzone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego),
- organizacje pozarządowe,
- koła gospodyń wiejskich,
- podmioty gospodarcze.
Jeden podmiot może złożyć tylko jeden wniosek. Wnioski składane są wyłącznie przez system WITKAC i po ich wysłaniu nie ma możliwości edycji, dlatego warto zaplanować czas na dopracowanie koncepcji i budżetu w trakcie trwania naboru, a nie zostawiać przygotowań na ostatnie dni.
Na co możesz przeznaczyć środki
⮕ Działania edukacyjne i popularyzatorskie
Warsztaty, spotkania, spacery edukacyjne oraz projekty międzypokoleniowe budujące tożsamość lokalną
Może to być np. cykl międzypokoleniowych warsztatów językowych, podczas których mieszkańcy wspólnie odkrywają lokalne gwary i dialekty. Program promuje angażujące formy pracy z uczestnikami, takie jak działania interaktywne, happeningi oraz gry i zabawy.
Przykładem może być mobilna gra terenowa przygotowana w systemie ActionTrack, oparta na wspomnieniach mieszkańców, lokalnych powiedzeniach i nazwach miejsc. W ramach tej kategorii możliwe jest także projektowanie prototypów gier planszowych, np. w postaci warsztatów dla młodzieży.
Takie działania ułatwiają zaangażowanie mieszkańców i pokazują, że projekt realnie wykorzystuje lokalny kontekst.
⮕ Projekty online
Podcasty, webinaria, portale tematyczne, aplikacje
Np. seria podcastów o języku regionu prowadzona przez bibliotekę lub webinarium dla czytelników i nauczycieli poświęcone kulturze słowa. Działania te mogą być wsparte szkoleniami z wykorzystania narzędzi AI, które pozwalają tworzyć i montować materiały audio bez profesjonalnego sprzętu.
Z punktu widzenia oceny projektu istotne jest to, że materiały cyfrowe mogą być udostępniane także po zakończeniu zadania, co wzmacnia trwałość rezultatów.
⮕ Kampanie społeczne
Działania promujące kulturę słowa, przeciwdziałające mowie nienawiści, manipulacji i dezinformacji.
Np. lokalna kampania oparta na warsztatach, materiałach edukacyjnych, grach oraz wydarzeniach organizowanych we współpracy z biblioteką, szkołami i organizacjami społecznymi. Może ona obejmować także szkolenia z zakresu fact-checkingu i rozpoznawania fake newsów.
Tak zaprojektowane kampanie pozwalają bibliotece realnie wzmocnić swoją rolę jako lokalnego centrum edukacji medialnej i informacyjnej.
⮕ Działania artystyczne
Słuchowiska, spektakle, performance, krótkie formy filmowe.
Przykładem może być słuchowisko oparte na lokalnych opowieściach mieszkańców, przygotowane w ramach warsztatów międzypokoleniowych z udziałem animatora lub trenera. Takie projekty najlepiej sprawdzają się wtedy, gdy są silnie powiązane z działaniami edukacyjnymi i społecznymi.
Z punktu widzenia programu istotne jest, aby forma artystyczna nie była celem samym w sobie, lecz narzędziem pracy z językiem i lokalnym dziedzictwem. Dla instytucji oznacza to możliwość stworzenia materiału edukacyjnego i promocyjnego, który może być wykorzystywany także po zakończeniu projektu.
Uwaga: Program nie finansuje m.in. druku książek, seryjnej produkcji gier planszowych, kursów językowych oraz wydatków inwestycyjnych.
Inspirujący przykład: mobilna gra terenowa „W labiryncie newsów i fake newsów”
Czy gra może edukować w obszarze fact-checkingu? Jak najbardziej. Dobrym przykładem jest mobilna gra edukacyjna przygotowana przez Miejską Bibliotekę Publiczną we Wrocławiu w ramach programu „Kliknij. Sprawdź. Zrozum.” Jej celem jest wsparcie młodzieży i dorosłych w rozpoznawaniu dezinformacji oraz świadomym korzystaniu z informacji.
W grze uczestnicy pomagają bohaterowi wydostać się z labiryntu fałszywych informacji, wykonując zadania polegające na rozpoznawaniu manipulacji, sprawdzaniu źródeł oraz odróżnianiu faktów od opinii.
Dzięki połączeniu narracji, elementów gry i pracy z językiem projekt w przystępny sposób rozwija kompetencje krytycznego myślenia oraz umiejętność odpowiedzialnego korzystania z mediów.
Podobne gry i projekty grywalizacyjne mogą być przygotowywane także w ramach programu „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” we współpracy z doświadczonym partnerem merytorycznym.
Dlaczego to dobry przykład w kontekście tego programu?
- łączy pracę z językiem i informacją z nowoczesną formą edukacyjną,
- angażuje młodzież i dorosłych odbiorców,
- wpisuje się w działania przeciwdziałające dezinformacji i manipulacji,
Jak zagrać?
- pobrać bezpłatną aplikację ActionTrack na urządzenie z systemem Android lub iOS,
- zeskanować kod QR prowadzący do gry,
- uruchomić grę na smartfonie lub tablecie z dostępem do Internetu.
Kryteria oceny i wskazówki
Przy ocenie wniosków szczególne znaczenie ma zgodność projektu z celami programu, czyli pokazanie, że język i kultura słowa są jego głównym tematem, a nie jedynie dodatkiem do innych działań. Równie istotna jest jakość koncepcji oraz rzetelna diagnoza potrzeb lokalnej społeczności, oparta np. na rozmowach z czytelnikami, ankietach lub doświadczeniach z wcześniejszych projektów.
Komisja zwraca także uwagę na realność budżetu i harmonogramu. Koszty powinny być szczegółowo opisane i uzasadnione, a plan działań uwzględniać nie tylko realizację merytoryczną, lecz także promocję i ewaluację projektu.
Ważnym elementem oceny jest również trwałość rezultatów oraz ich dostępność po zakończeniu zadania, np. w formie materiałów online, scenariuszy zajęć lub gotowych narzędzi wykorzystywanych później w pracy biblioteki.
Jak możemy Ci pomóc
W Good Books wspieramy biblioteki i instytucje kultury w planowaniu działań merytorycznych realizowanych w ramach projektów dotacyjnych. Pomagamy dobrać i zaplanować takie działania, które są spójne z celami programu i realnymi potrzebami odbiorców.
W ramach współpracy oferujemy m.in.:
- dobór warsztatów i działań edukacyjnych z naszej oferty do założeń projektu,
- opracowanie opisu działań, który może zostać wykorzystany we wniosku,
- przekazanie biogramów naszych trenerów i ekspertów,
Dzięki współpracy z nami otrzymasz gotowy, spójny komponent merytoryczny, który ułatwia przygotowanie wniosku i bezpieczną realizację projektu.
