Program „Kultura – Interwencje 2026” to szansa wsparcia dla projektów, które realnie zmieniają lokalne społeczności poprzez animację i edukację kulturową oraz profesjonalizację kadr. Dla bibliotek i instytucji kultury to szansa na budowanie trwałych partnerstw oraz podnoszenie kompetencji pracowników, przy silnym osadzeniu działań w lokalnym kontekście i wartościach nowej strategii Narodowego Centrum Kultury pn. „Wspólna kultura”.
KULTURA-INTERWENCJE 2026 – NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE:
Instytucja zarządzająca: Narodowe Centrum Kultury (NCK)
Pula środków: 6 000 000 zł
Dofinansowanie: 10 000-150 000 zł
Wkład własny: min. 25% (dofinansowanie może wynieść do 75% budżetu zadania)
Termin realizacji: od 15 kwietnia do 31 października 2026 r.
Beneficjenci: instytucje kultury, NGO, KGW, związki wyznaniowe, podmioty gospodarcze
Kluczowa zmiana: obowiązkowe partnerstwo w zadaniach kulturalno-animacyjno-edukacyjnych oraz ścisłe powiązanie ze strategią „Wspólna kultura”.
Spis treści
- O czym jest program
- Zmiany w edycji 2026
- Strategia „Wspólna kultura”
- Kto może aplikować
- Na co można przeznaczyć środki
- Kryteria oceny i wskazówki
- Kontakt i wsparcie
O czym jest program
Celem programu „Kultura – Interwencje” jest wspieranie przedsięwzięć wzmacniających uczestnictwo w kulturze na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym. Program kładzie nacisk na oddolne inicjatywy, budowanie kapitału relacyjnego poprzez partnerstwa oraz rozwijanie kompetencji osób pracujących w sektorze kultury.
W edycji 2026 szczególny nacisk położono na wykorzystanie potencjału społeczności lokalnych jako fundamentu działań projektowych. Program ma służyć tworzeniu warunków do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, ze szczególnym uwzględnieniem tych grup, które na co dzień mają do niego utrudniony dostęp.
Dla bibliotek i domów kultury program ten jest narzędziem umożliwiającym:
- rozwój nowych form pracy z odbiorcami,
- wzmocnienie współpracy z organizacjami i szkołami,
- profesjonalizację zespołów,
- budowanie długofalowych programów animacyjnych.
Zmiany w edycji 2026
Regulamin na rok 2026 przeszedł gruntowną reorganizację względem lat ubiegłych. Najważniejsze zmiany, na które trzeba zwrócić uwagę, to:
- Obowiązkowe partnerstwo: w najważniejszym typie zadań (kulturalno-edukacyjnych) wymagany jest udział co najmniej jednego partnera; w ubiegłorocznej edycji było to jedynie preferowane.
- Odejście od prostych wydarzeń: program odchodzi od finansowania zadań opierających się w całości na organizacji festiwali, wystaw, koncertów czy jubileuszy na rzecz głębszych działań animacyjnych i edukacyjnych.
- Budżet i czas: Łączna pula środków została zmniejszona z 11,5 mln zł do 6 mln zł, ale wydłużono czas na realizację projektów (start możliwy już od połowy kwietnia).
- Nowe definicje: Wprowadzono precyzyjne definicje społeczności lokalnej, partnera oraz kadr kultury, co eliminuje dowolność interpretacyjną we wniosku.
Konsekwencje zmian dla wnioskodawców
Zmiany oznaczają, że w 2026 roku szczególnie ważne są:
- dobrze przygotowane partnerstwa,
- długofalowa koncepcja projektu,
- realne osadzenie działań w potrzebach lokalnych,
- podnoszenie kompetencji zespołu przez szkolenia i warsztaty.
Czym jest strategia „Wspólna kultura” i jakie ma znaczenie w kontekście programu Kultura-Interwencje?
„Wspólna kultura” to działania strategiczne Narodowego Centrum Kultury na rzecz systemowego wsparcia animacji i edukacji kulturowej. Strategia wyznacza długofalowy kierunek rozwoju sektora i stanowi punkt odniesienia dla programów takich jak „Kultura – Interwencje”.
W praktyce oznacza to, że ocenie podlega nie tylko atrakcyjność samego pomysłu, ale przede wszystkim to, w jakim stopniu zadanie wpisuje się w cele strategii.
Główne cele strategii „Wspólna kultura”
Strategia opiera się na sześciu kluczowych obszarach działań.
1. Wzmacnianie instytucji kultury
Strategia zakłada wspieranie zaangażowania instytucji kultury w życie lokalnych społeczności, inicjowanie nowych praktyk zarządczych oraz rozwój infrastruktury. W kontekście programu oznacza to promowanie projektów, które realnie podnoszą jakość funkcjonowania bibliotek, domów kultury i innych placówek.
2. Rozwój społeczności lokalnych
Istotnym celem jest wspieranie działań realizowanych w przestrzeniach wspólnych, budowanie kapitału społecznego oraz wzmacnianie lokalnej tożsamości kulturowej. Premiowane są projekty oparte na oddolności, partycypacji i aktywnym udziale mieszkańców.
3. Rozwój kadr kultury
Strategia podkreśla znaczenie stałego podnoszenia kompetencji osób pracujących w kulturze, zwłaszcza w obszarze edukacji kulturowej i animacji. W programie „Kultura – Interwencje” przekłada się to na silną pozycję projektów szkoleniowych i rozwojowych.
4. Budowanie kapitału relacyjnego
Celem jest integrowanie środowisk animatorów, edukatorów i instytucji z odbiorcami działań. Projekty powinny sprzyjać trwałym relacjom, współpracy międzysektorowej oraz długofalowym partnerstwom.
5. Wzmacnianie rangi animacji kultury
Strategia traktuje animację kultury jako istotny element rozwoju lokalnych wspólnot. Działania animacyjne nie są postrzegane jako dodatki do oferty, lecz jako fundament pracy ze społecznością.
6. Wzmacnianie rangi edukacji kulturowej
Edukacja kulturowa jest rozumiana jako kluczowy obszar rozwoju kompetencji społecznych, którego nie zastąpi formalny system oświaty ani szkolnictwo artystyczne. Program wspiera projekty rozwijające świadome uczestnictwo w kulturze na wszystkich etapach życia.
Znaczenie strategii dla wnioskodawców
Dla bibliotek i instytucji kultury oznacza to, że dobrze oceniane projekty:
- wzmacniają rolę instytucji w społeczności lokalnej,
- angażują mieszkańców w planowanie i realizację działań,
- rozwijają kompetencje zespołów,
- budują trwałe partnerstwa,
- traktują animację i edukację jako proces, a nie jednorazowe wydarzenie.
Podsumowując, im wyraźniej projekt pokazuje, że realizuje cele „Wspólnej kultury”, tym większe ma szanse na wysoką ocenę w programie „Kultura – Interwencje”.
Kto może aplikować
O dofinansowanie mogą ubiegać się podmioty posiadające siedzibę na terytorium RP:
- biblioteki publiczne i inne samorządowe instytucje kultury (z wyłączeniem tych współprowadzonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego),
- organizacje pozarządowe (NGO),
- koła gospodyń wiejskich (wpisane do rejestru ARiMR),
- kościoły i związki wyznaniowe,
- podmioty gospodarcze (osoby fizyczne prowadzące działalność, spółki).
Na co można przeznaczyć środki? 3 typy zadań w programie
Planując realizację projektu w ramach programu „Kultura – Interwencje”, na etapie przygotowania wniosku należy jasno określić, w ramach którego typu zadania będzie realizowane przedsięwzięcie. Regulamin programu przewiduje wybór tylko jednej kategorii, co oznacza, że cała koncepcja projektu, harmonogram oraz budżet muszą być spójne z wybranym typem działań.
Decyzja ta ma kluczowe znaczenie dla dalszej oceny wniosku, ponieważ wpływa na sposób konstruowania partnerstw, zakres działań merytorycznych oraz wymagania organizacyjne projektu.
Wnioskodawca może wybrać jeden z trzech dostępnych typów zadań, opisanych poniżej.
1. Zadania kulturalno-edukacyjno-animacyjne (w partnerstwie)
Jest to kluczowa kategoria, która w edycji 2026 przeszła największą zmianę – realizacja w partnerstwie (z min. jednym partnerem) stała się wymogiem obowiązkowym, a nie tylko preferowanym. To idealna przestrzeń na realizację zarówno planszowych gier wielkoformatowych, które sprzyjają budowaniu więzi lokalnych i kapitału relacyjnego, jak i mobilnych gier terenowych (np. w aplikacji Action Track). Warto podkreślić, że sama gra nie powinna być głównym ani dominującym elementem zadania. W przypadku projektów wykorzystujących grywalizację, należy położyć we wniosku nacisk na proces warsztatowy, edukacyjny i animacyjny (pracę z młodzieżą nad projektowaniem gry), a sama gra powinna być jedynie narzędziem lub rezultatem tego procesu.
Ta kategoria promuje m.in. kontynuację działań podjętych wcześniej w programach takich jak Dom Kultury+, BLISKO czy Bardzo Młoda Kultura.
2. Podnoszenie kompetencji kadr kultury
Zadania te skupiają się na rozwoju umiejętności osób pracujących w sektorze kultury oraz nauczycieli, szczególnie w zakresie nowoczesnych metod animacji i budowania lokalnych partnerstw.
- Nasze wsparcie: oferujemy dedykowane szkolenia dla bibliotekarzy i animatorów. Rozwijają one kompetencje niezbędne do wykorzystania nowych technologii w edukacji kulturowej, budowania trwałych relacji z partnerami z różnych sektorów oraz włączania grup mniejszościowych w nurt „Wspólnej kultury”.
3. Przeprowadzenie badań praktyk kulturalnych
Jest to kategoria dedykowana podmiotom chcącym zgłębić wiedzę o stanie i przemianach uczestnictwa w kulturze w swoim regionie. Badania muszą być prowadzone zgodnie z restrykcyjnymi standardami metodologicznymi i zakończone publikacją raportu na otwartej licencji.
Kryteria oceny i wskazówki
Wnioski podlegają ocenie w trzech obszarach (max 100 pkt):
- Merytoryczne i społeczne (0–65 pkt): punktowana jest spójność koncepcji, profesjonalizm kadry oraz zasadność interwencji (wykazanie, dlaczego to działanie jest potrzebne danej społeczności).
- Strategiczne (0–20 pkt): zgodność z wartościami „Wspólnej kultury”, wyrównywanie szans w dostępie do kultury oraz zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami (max 5 pkt).
- Organizacyjne (0–15 pkt): ocena doświadczenia wnioskodawcy, poprawności kosztorysu i dotychczasowej współpracy z NCK.
Wskazówka od Good Books: aby otrzymać dofinansowanie, należy zdobyć minimum 75 punktów. Kluczowe jest rzetelne udokumentowanie partnerstwa (wymagane sformalizowane porozumienie) oraz precyzyjne powiązanie wydatków z konkretnymi działaniami merytorycznymi. Nie warto planować „wydarzeń dla wszystkich” – postaw na konkretną grupę i proces zmiany społecznej.
Jak możemy Ci pomóc?
W Good Books wspieramy biblioteki i instytucje kultury w projektowaniu merytorycznych działań, które w pełni odpowiadają nowym wytycznym Narodowego Centrum Kultury
Oferujemy wsparcie w:
- opracowaniu komponentu szkoleniowego (Zadanie nr 2): przygotujemy program szkoleń podnoszących kompetencje kadr kultury i nauczycieli, kładąc nacisk na nowoczesne metody animacji oraz profesjonalizm i etykę pracy, co jest jedną z kluczowych wartości strategii „Wspólna kultura”.
- Realizacji działań animacyjnych z grami (Zadanie nr 1): pomożemy Ci stworzyć projekt wykorzystujący planszowe gry wielkoformatowe oraz mobilne gry terenowe w aplikacji Action Track. Zadbamy o to, aby technologia była skutecznym narzędziem aktywizacji i budowania więzi lokalnych, a nie dominującym celem zadania, co jest warunkiem kwalifikowalności.
- Wzmocnieniu oceny merytorycznej wniosku: udostępnimy biogramy naszych doświadczonych ekspertów i trenerów. Ich profesjonalizm i udokumentowane doświadczenie pozwolą Ci uzyskać wysoką notę w kryterium „Osoby zaangażowane w merytoryczną realizację zadania” (możliwość zdobycia do 10 punktów).
- Nawiązaniu partnerstwa instytucjonalnego: w edycji 2026 realizacja zadań kulturalno-edukacyjnych (Zadanie nr 1) musi odbywać się w partnerstwie. Jako Twój partner pomożemy Ci zrealizować wymóg sformalizowanej współpracy i zbudować trwały kapitał relacyjny oparty na zaufaniu.
Dzięki współpracy z nami otrzymasz spójny projekt, który spełnia rygorystyczne wymogi regulaminu edycji 2026, wpisuje się w wartości „Wspólnej kultury” oraz realnie angażuje mieszkańców i odpowiada na potrzeby Twojej społeczności lokalnej.
Artykuł ma charakter informacyjny. Fundacja Good Culture i Good Books nie są operatorami programu „Kultura – Interwencje”. Oficjalne informacje dotyczące programu publikowane są przez Narodowe Centrum Kultury.
