Porównanie wyników Ogólnopolskiej segmentacji uczestników kultury z 2016 i 2025 roku pokazuje, że współczesne biblioteki i instytucje kultury coraz rzadziej mogą opierać swoją ofertę na jednym, uniwersalnym modelu odbiorcy. Wśród nowych segmentów szczególną uwagę zwracają „Wszechstronnie Zaciekawieni” – osoby aktywne, otwarte na nowe doświadczenia i gotowe współtworzyć życie kulturalne. To właśnie oni coraz częściej wyznaczają kierunek rozwoju instytucji, a Klucz do zaangażowanej społeczności zaczyna się od zrozumienia ich potrzeb i sposobu uczestnictwa w kulturze.
Kim są „Wszechstronnie Zaciekawieni”?
„Wszechstronnie Zaciekawieni” stanowią około 20% uczestników kultury w Polsce. Dla bibliotek jest to grupa szczególnie ważna – niemal połowa jej przedstawicieli odwiedziła bibliotekę w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy.
To osoby zazwyczaj młodsze, dobrze wykształcone i bardzo aktywne. Nie czekają, aż instytucja zaprosi ich do udziału w wydarzeniu. Sami szukają inspiracji, nowych doświadczeń i miejsc, które pozwalają rozwijać zainteresowania.
Co równie ważne, nie traktują kultury jako okazjonalnej rozrywki. Jest ona dla nich naturalnym elementem codzienności i sposobem rozumienia świata.
Klucz do zaangażowanej społeczności to oferta, która rozwija
Raport pokazuje, że ta grupa uczestniczy w kulturze z zupełnie innych powodów niż wiele pozostałych segmentów.
Najważniejsze są dla nich:
- możliwość zdobywania nowej wiedzy,
- rozwijanie własnych zainteresowań,
- kontakt z inspirującymi ludźmi,
- zrozumienie współczesnego świata,
- budowanie własnej tożsamości i systemu wartości.
To odbiorcy, którzy nie szukają gotowych odpowiedzi. Znacznie bardziej cenią miejsca, które zachęcają do zadawania pytań, dyskusji i wspólnego odkrywania nowych tematów. Dla bibliotek i domów kultury oznacza to potrzebę projektowania wydarzeń, które angażują intelektualnie i pozostawiają uczestnikom przestrzeń do własnych interpretacji.
Z uczestnika do współtwórcy
„Wszechstronnie Zaciekawieni” nie chcą być wyłącznie odbiorcami gotowej oferty. Chętnie angażują się w działania społeczne, wolontariat i inicjatywy oddolne. By móc w pełni wykorzystać potencjał tej grupy, warto rozwijać w instytucji kompetencje z zakresu zarządzania wolontariatem.
Jeżeli więc chcemy jeszcze skuteczniej ich przyciągać, szczególnie dobrze sprawdzają się:
- warsztaty oparte na wspólnym działaniu,
- projekty partycypacyjne,
- gry terenowe i miejskie,
- działania łączące kulturę z edukacją,
- spotkania wykorzystujące nowe technologie.
To grupa, która ceni aktywność i możliwość realnego wpływu na to, co dzieje się w instytucji. Sprawczość i interdyscyplinarność, warsztat oparty na wspólnym działaniu i nowe technologie – zdecydowanie to dla „Wszechstronnie Zaciekawionych” powstała idea gier edukacyjnych w bibliotece!
Instytucja jako przestrzeń współtworzenia
Jednym z najciekawszych wniosków raportu jest zmiana roli instytucji kultury. Coraz częściej nie jest ona miejscem przekazywania wiedzy, ale przestrzenią tworzenia relacji, wymiany doświadczeń i wspólnego działania.
„Wszechstronnie Zaciekawieni” korzystają z bardzo różnych źródeł informacji – od podcastów i prasy, przez media społecznościowe, po wydarzenia lokalne. Jednocześnie raport pokazuje, że mimo wysokiej aktywności cyfrowej nadal zwracają uwagę na tradycyjne plakaty i afisze.
Najlepsze efekty przynosi więc komunikacja oparta na różnorodnych kanałach i autentycznym przekazie.
Klucz do zaangażowanej społeczności często leży w dialogu i aktywnym słuchaniu potrzeb
Wiedza, która inspiruje do rozmowy
Ta grupa szczególnie wysoko ceni spotkania z ekspertami oraz wydarzenia poruszające ważne współczesne tematy. Dobrze sprawdzają się debaty, rozmowy i projekty łączące różne dziedziny – literaturę z nauką, historię z nowymi technologiami czy kulturę z tematami społecznymi i ekologicznymi.
Nie chodzi wyłącznie o przekazanie wiedzy. Równie ważne jest, aby stworzyć przestrzeń, w której uczestnicy mogą zadawać pytania, wymieniać doświadczenia i wspólnie szukać odpowiedzi.
Jak mierzyć efekty?
W przypadku „Wszechstronnie Zaciekawionych” liczba uczestników jest tylko jednym z wielu wskaźników sukcesu.
Równie ważne są odpowiedzi na pytania:
- Ilu uczestników wróciło na kolejne wydarzenie?
- Ilu zaangażowało się w działania wolontariackie lub zaproponowało własny projekt?
- Czy wokół instytucji powstaje aktywna społeczność osób, które polecają ją innym?
To właśnie takie działania pokazują, że instytucja staje się miejscem budowania trwałych relacji.
Projektowanie oferty z myślą o przyszłości
„Wszechstronnie Zaciekawieni” są grupą, która w naturalny sposób inspiruje instytucje kultury do rozwoju. Ich potrzeby pokazują, że przyszłość bibliotek i domów kultury coraz mocniej opiera się na współtworzeniu, dialogu i budowaniu społeczności wokół wspólnych zainteresowań.
Z naszej perspektywy Klucz do zaangażowanej społeczności nie polega na organizowaniu coraz większej liczby wydarzeń. Znacznie ważniejsze jest tworzenie przestrzeni, do której odbiorcy chcą wracać, ponieważ czują, że mają w niej realny wpływ i są ważną częścią lokalnej wspólnoty.
To właśnie dlatego podczas współpracy z bibliotekami i instytucjami kultury tak duży nacisk kładziemy na projektowanie oferty, animację społeczną oraz rozwój kompetencji zespołów. Zaangażowana społeczność zawsze zaczyna się od ludzi – zarówno tych, którzy tworzą instytucję, jak i tych, którzy każdego dnia mogą aktywnie ją wypełniać.
